انجمن ادبی چاغداش

مقدمه

وقتی صحبت از انجمن چاغداش می شود، فقط صحبت از یک انجمن نیست. چاغداش بخشی از تاریخ ادبی تبریز و حادثه ای بود که تکان ناگهانی و شدید به انجمن های سنتی وارد آورد. چاغداش شروع کننده ای بود که به جریان های بعد از خود اثرات فراوانی گذاشت.

بلافاصله بعد از شروع به کار چاغداش بود که سیل جوانان شاعر و نویسنده ای که آثارشان به زبانی مادری بود به جلسات انجمن سرازیر شد و چهره چاغداش از حالت تکراری انجمن های دیگر متمایز گشته و استعدادهای بسیاری از این طریق به جامعه ادبی تبریز معرفی گردید.

انجمن ادبی چاغداش نتیجه سال ها تلاش

اوز زامان

او زامان چؤره ک آلاردیق

    و قوللاریمیزین اوستونده ائوه گتیره ردیک.

اوندا یوغورت آلاندا

     ائوه چاتینجا بارماغیمیزلا چوخونو یئیردیک.

ایندییه باخما قانوولار میکروب لودور

                یوغورتا بارماق باسماییرلار

                         و چؤره ک لر سلفون لا ساتیلیر.

اوندا ائولریمیزین حیطی واریدی

     ـ ایندیکی تکین ماهواره ذاتدا یوخودو ـ

                   بیلگی سایارلاردا عؤمروموزو چئینه مزدیلر.

او زامان مدرسه یه اؤزوموز گئده ردیک

سویوق ده ینده ده بیر آسپیرین آتاردیق.

ایندی کونسئرو اولموشوق آپارتومانلاریمیزدا

                   دونیا کیچیلیب جاملاریمیزدا .

قادینلاریمیزین کبینینه سیغیشیب غئیرتیمیز

           قونشونون دا ناموسونو آنلایانمیریق.

هاممیمیز ایش سیزیک

و کوچه لر دولوب پولسوزلوغوموزلا.

شهرلریمیزده قولاقلاریمیز شهره کیمی باشیمیزدان آسلانیر

                               و گؤزلریمیز ایله نیب.

باشیمیزا هر نه اویون گلیر ستارخانین قارغیشلارینداندیر.

          کئشگه اؤزوموز اؤلدوره یدیک او کیشی نی

                                         و آستانامیزدا قویلایایدیق 

                     ـ تبریزین قارغیشلاری بئواخت دوتور

                                 یا دا دوتمور هئچ ـ

ائوه چاتیریق ایشده ن

اوغلوموز قاباغیمیزا قاچیر سانجیریق

             اودا بئکار قالاجاق.

قیزیدا بؤیودوروک اؤزگه نین ائوینه یوللایاق.

ائو...

او زامان شهر بوتون آغاجلیق ایدی

              و بویوموز اوجا

او زامان پنجره لریمیزین بیر بئله پرده سی یوخودو

                و آیاغیمیزین آلتیندا فرش لرده ن

                            قیزیل ماهنی لار گؤیه ره ردی. ( گول آچاردی)

اوندا بیر بئله اداره یوخودو

بیر بئله زندان...

تورکجه شعر

پنجره نی آچاندا

اسکی کوچه تپیلیر اوتاغیما

آددیملارینین سسی

                   دولدورور قولاقلاریمی

                              و بیر گؤزله ییش یاخیر جانیمی

                                        الیم آیفونون دسته یینده

                                                 ... ایندی زنگ چالینار...

بیر گؤیرچین یازیلیر هره یه

       و من دیمدییندن آخان

                  گلیش موشتولوغونون شوخلوغونا گولوب

                                  کوچه یه تؤکورم گؤزلریمی

و کوچه ائله جه پنجره مین قابیندا

             باخیشلاریما بره لدیب

                               سن سیزلییینی

آیدین یارین

اينسان    و    ديل

İnsan və Dil       

                               دکتر جمال آيرملو

ياشاديغيميز و چاليشديغيميز هر بير يئرده، هرگون و هرساعت ائشيتديگيميز هيبريد اولموش ديلده سؤيله‌نيلن جومله و ايفاده‌لر اورك بولانديريجي و كؤنول سيخيجي قدر چوخدور. بورادا مؤوضويا گيرمه‌دن بو هيبريد سؤزونو بير قدر آچيقلامالي‌يام. ديلچيليك‌ده ايشله‌نن بو سؤز، طبيعت علملريندن آلينميشدير. بو سؤز بيولوژي علمينده ايكي موختليف قايناقدان عمله گلميش بير شئي، حاديثه و وارليغي بيلينديرير.

زبان مادري

                دكتر رحيم رئيس‌نيا

زبان مادري هر قومي ريشه در تاريخ صدها و هزاران ساله آنان داشته، در فراز و نشيب آن ساخته و پرداخته و به مثابه يكي از اصليترين عناصر هويت قومي و ملي و به عبارت ديگر اركان قوميّت و مليّت از نسلي به نسلي انتقال مي‌يابد و ا ي بسا كه تحت تاثير عوامل گوناگون تاريخي دستخوش تحولات و دگرگونيها بشود.

زبان مادري زباني است كه معمولا مادران با نهادن الفاظ كوتاه بر زبان كودكان خود، به آنها مي‌آموزند تا وسيله ارتباطي باشد بين ايشان و دنياي پيرامونشان.

بديهي است كه پا به پاي گسترش دنياي پيراموني شخصي زبان مادري

             پیام کوئیچیرو ماتسورا، دبیرکل یونسکو، به مناسبت روز جهانی

                                       زبان مادری21 فوریه 2009

 ترجمه :امید شکری

همچنانکه دورهء دوازده ماههء گرامیداشت سال جهانی زبانها به پایان می‌رسد، روز جهانی زبان مادریِ امسال در 21 فوریهء 2009، از آغاز مرحلهء نوین تأمل و ارزیابی خبر می‌دهد.

ده سال پس از اعلام این روز توسط مجمع عمومی یونسکو به پیشنهاد بنگلادش، چه نتایجی حاصل شده است؟

یک نکته باید حاصل آمده باشد. با تأکید اکید بر اینکه هر جامعه زبان مادری خود را بشناسد، این روز به نحو فزاینده‌ای نظر جوامع جهانی را به بنیانهای تنوع زبانی و چندزبانگی جلب نموده است. همچنین آشکار شده است که زبانها، به عنوان بخشی از هویت افراد و ملتها، کلید «تحصیلات همگانی و اهداف توسعهء هزاره» به شمار می‌روند.

شمار رو به رشدی از دست‌اندرکاران مختلف سازمانهای دولتی و جامعهء مدنی، تصدیق می‌کنند که زبانها، در تمامی اشکال زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نقش مرکزی دارند. امروزه، روابط بین تحصیلات چندزبانه (شامل زبان مادری، زبانهای ملی و زبانهای بین‌المللی)، تحصیلات همگانی و اهداف توسعهء هزاره، ارکان هر استراتژی توسعه‌ای توانمند را تشکیل می‌دهد.

ما حقیقتاً امیدواریم که نتایج ملموس حاصل از کاربرد زبانهای مادری و چندزبانگی، تحت نیروی محرکهء عملیات ارتباطی یونسکو در سال جهانی زبانها (2008) شکل پذیرند، و این چالشها تداوم یابند تا سنگ بنای عملکرد دولتها و نهادهای توسعه قرار گیرند.

علاوه بر اینکه این سال علایق بسیاری را برانگیخت و هزاران پروژهء ترویج زبانها در 2008 کلید خورد؛ تأثیر سال جهانی زبانها در ماههای آینده مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت تا اهمیت زبانها در توسعه، صلح و همبستگی اجتماعی سنجیده شود.

از این رو، در این دهمین روز جهانی زبان مادری، برای تضمین اینکه بیانیه‌ها و طرحهای ابتکاری متعدد اعلام شده در سال 2008 با اقدامات مکفی ویژه پیگیری شوند، درخواست اقدام می‌کنم.

من خصوصاً امیدوارم که دولتها، در سیستم تحصیلات رسمی و غیر رسمی خود و امور اجرائی‌شان، اقداماتی را بگنجانند که همزیستی متوازن و پرثمر زبانهای هر کشور را تامین نماید. بدین ترتیب ما در حفظ و تقویت محیط‌های چندزبانه توفیق خواهیم یافت که [این امر] نشان دهندهء احترام کامل به تمام وجوه تنوع فرهنگی خواهد بود.

کوئیچیرو ماتسورا

شارل بودلر

شارل پیر بودلر (Charles Pierre Baudelaire ) ، 1821 ـ ینجی ایلده پاریس ده دونیایا گؤز آچدی. آتاسی ژوزف فرانسوا بودلر، آیدین بیر انسان کیمی یازیچی لار، شاعیرلر و فیلسوف لار لا اوتوروب دوراردی. او گاهدان تابلولاردا چکردی.

شارل 1828 ده آتاسینی الدن وئردی. آناسی ایسه

کیتابلاری یاندیردیلار

قولتوغومدان

اوره ییمین لاله سینه یارپاقلاشان

                       کیتابلاری

                              داشیدیلار.

جیبلریمدن محبتله

                        امنیتی بوشالدیبان

                             شیرینی بالیق دولدوردولار.

دوداغیمدان

         سئوینج گولون یولوشدوروب

                پالچیق فیشقا یاراشدیریب

                    ـ هئیکل سایاق ـ

                               سویوق ـ سویوق مئیدانلارا سورودولر.

قولتوغومدا کیتاب سیزلیق آغیرلاشدی.

جیبلریمله دوداقلاریم

                      یونگول لشدی.

آخشام چاغی قارانلیغی بزه مک چون

کؤکسوم اوسته

                یارپاقلاری یاندیردیلار.

گونشی مات ائتدی گؤی شطرنجینده

یاریشیندا بیزی آللاتدی تاریخ

سارماشدی یادداشین درینلییینه

اویان خیاللاری اویاتدی تاریخ

دار کیمی یوکسلدی گئن مئیدانلاردا

اولدوزلاشمامیزی قوروق سؤیله دی

ایچیمیزله بیرگه، قالدیریملاردا

قونوشماغیمیزی یاساق ائیله دی

زامان یابانجی تک، بیز غریبسه میش

فیرلاندیق باشینا یالقیز تبریزین

کؤلگه لر اینسانا چئوریلن چاغدا

قیردیق کؤلگه سینی بیر بیریمیزین

جان آذربایجان

کئچن گونلرده باش وئرن اوزوجو بیر پارا سوزلر ائشیتدیم. شاعیرلریمیزین آراسیندا بویله گولونج فاجعه وی حرکت لر بیزی هارایا آپاراجاغینی هامی دویور. هامی بیلیر بئله قارا گورونتولو جریان لاری کیم لر و هارایا باغلی اولانلار و ایللر بویو بئله ایشلر اوچون بسله ننلر یارادیر. 

آنجاق تاسف لر اولسون کی وئبلرین بیرینده منیم طرفیمدن ده بیر امضا درج اولموشدور. من بو ایشلرین هئچ بیرینی تایید یا خود رد ائتمه میشم. سوزوم اولارسا اوز سایتیمدا یازارام. هانسی دوست منیم امضامی او وئبه آرتیریبدیر ان یوخاری ظولمو منه ائدیبدیر. من ایللر بویو اوزومو بو ایشلره قاتمامیشام و ادبیات دا یالنیز یازیب اوخوماق یولونو  اوزومه سئچمیشم.

حاشیه چی لر و سس کویچولردن اوزاق و ایراق اولماغیمی هامییا اعلان ائدیرم.   

یکصدمین سالگرد شهادت حسین خان باغبان

« روز یکشنبه روز بس شگفتی بود. روزی که غم و شادی به هم در آمیخت. روزی که با همه فیروزمندی یک نیم مردم شهر تبریز اشک از دیده بارانیدند. آری در این روز بود که حسین خان آن جوان شیردل از دست رفت.»

چند جمله ای بود از احمد کسروی درباره جوان صادقی که زندگی اش را در نرد آزادی باخت.

پس از پیروزی هایی که قشون مردمی تبریز در فتح نقاط استراتژیک از جمله «قله» به دست آورد و سپاه شکست ناپذیر ماکو را که ترکیب غالب آن از اکراد بود، شکست داد؛

:İki türkcə  Şiir

1

Duyğularımdan dışarıya pırtlayan tabloda

.Sən baxırsan

Zaman qısalır

۲۰۰۸ ادبیات نوبلی

ژان ماري گوستاو لوکلزيو، فرانسالي يازيچي، نوبلين ادبيات اؤدولونو قازاندي.

بو 68 ياشلي يازيچي بير ميليونلوق اؤدولو فرانسايا آپاردي.

نوبل آکادميسي اونو « يئني ليکلر

چگونه می توان اضطراب را ثبت کرد؟

چگونه می توان اضطراب را ثبت کرد؟

از چه راهی باید گذشت تا تصویر ترس را بر روی کاغذ  کشید؟

شاید باور نکنید. ولی من چنین امکانی را از نزدیک دیدم.

زیتون یارپاقلاری

ماحمود درويش «زيتون يارپاقلاري » آدلي کيتابي ايله 1967 ـ نجي ايلده ادبيات دونياسندا دوغولدو و ائله 67 ياشيندا بو دونيادان کؤچدو. نه بيليم بلکه 67 دؤنه خسته لندي. 67 دؤنه باشيني داشلارا چيرپدي. 67 دؤنه يارالاندي و 67 ايل دوستاق اولدو.

درويش شعرين، شعرلييينه وفالي قالدي. او آيدين سياسي

تهاجم جدید علیه مشروطه خواهی آذربایجان

امسال برخلاف سال هاي قبل که رسانه ها در سالروز مشروطه، از قهرماني هاي تبريزيان ياد مي کردند؛ موج تازه اي به گوش رسيد.

برخي روزنامه نگاران هم وطنمان سعي داشتند در مقالاتي نقش تبريز و آذربایجان

ماحمود درويش ده کؤچدو

شاعير دوستلاريم

بيز يئني بير دونياداييق

شعرلريميز

1

Yağış ağacını

Şallaqladı ıldırım

Yarpaqları

               Damla damla

                                 Dagıldı.

2

Bağışladım qanlımı

Sonra onun yerinә dara çәkildim

Ölümü gözlәdiyim yolları

Satdılar.

Aydın  yarın 

SAİB TƏBRİZİ

Seçilmiş ǝsǝrlǝri

Birinci bölüm

QƏZƏLLƏR

ساچلارینین ایزی اللریمده دیر

بیر شهرجه اولدوز قونوب اللریمه

سحر

  سر ساچلارینی

       ایتگین شهریمین اوستونه

ـ یاتسین گئجه یه دک

             حؤوشنه سیز ـ اینجیک سیزـ

اللریمده شهرلرین چیراقلاری یانیر

ادبیات پست مدرن روسی ــ ۱

متن ترکی مطلب زیر چندی قبل در همین وب درج شده بود که با استقبالی که از ادبیات پست مدرن مشاهده شد، مناسب دیدم متن فارسی آن را تهیه و جهت مطالعه در وب قرار دهم.

دیمتری الکساندرویچ پیریکف

در تاریخ 11/5/1940 در شهر مسکو متولد شد. بعد از اتمام تحصیلات متوسطه

یئنی تنقید

1

یئنی تنقید دوشونجه لری ایلک دؤنه انگلستان دان باشلانیب  1920 ـ نجی ایلدن آمریکادا دوام ائدیب و 1960 ـ نجی ایله قدر قاباریق شکیلده آردی وارایدی.

بو دوشونجه یالنیز «متن» و اونا عاید  

شعری دوشونمک

شعری دوشونمک اوندان لذت آپارماقدیر.اوخوجو شعردن تاثیر آلاندا، شعرین معنا اتمسفرینده و ذهنینین وارلیغیندا بیر پارا توش گلمه لر ( مطابقت)وار. لذت آپارماق یالنیز سئوینمک

     چوخو آج اؤلدو

یوخسول بیر عایله ده دونیایا گلدیم

ـ ساعاتلار آجلیغی پایلاردیلار

                               و آتام چالیشاردی... ـ

ایلک گؤروشده سئودیيیمه

                              آجلیغی سوندوم

اونو گؤرنده سه

      الیمده كي قورو چؤره یی گیزلتمه دیم

ـ من قورشون بالاسییدیم ـ

یوردومدا

        چوخو آج اؤلدو...

برجسته سازی زبان در ادبیات

Foregrounding

(قاباریتما)

Foregrounding  در برابر background ترجمه یکی از اصطلاحات مهم مکتب زبانشناسی و ادبی قبل از جُنگ پراگ یعنی aktualice به معنی ظاهر و جلو به قیاس است که توسط گاروین، مترجم مقالات فرمالیست ها در 1964 وارد زبان انگلیسی کرد.

در شعر برجسته سازی عناصر زبانی اهمیت به سزایی دارد. شعری شدن زبان خودکار عاملی است

روس پست مدرن ادبیاتی ـ 1

دیمئتری آلئکساندروویچ پیریقوو

11/05/1940 ـ ینجی ایلده ماسکووادا دوغولوب، اورتا مکتبی بیتیردیکدن سونرا ایکی ایل

نقد

شعر نقدی

نئچه قیسا سؤز:

1ـ بیر شعرین گؤزه لییینی همشه قاعده لرله بیلیندیرمک اولمور. قاعده لردن باشقا فکت لار واردیر کی شعرین گؤزه لییی اولا بیلر. بونلارین بیری اعتراض بحثی دیر. شعرده اعتراض ان گوجلو آنلام اولا بیلر. موجود وضعیته اعتراض ائتمک، یا بو وضعیتی تصویره چکمک یا خود اصلاحی بیر آیدینین اصیل وظیفه سی کیمی دیر.

                  تورکجه شعر 

آتامی قایغی لاریندان آسدیلار

       امک لری یارپاق ـ یارپاق

            ـ اعدامین پاییزینداـ

                  آیاقلارینین آلتیندا

                     یاس توتدولار

آتامی آسدیلار

     و حیات سئوگی سین

             اعتراف کاغاذینا یازدیلار

او آسیلان گون

گونش گؤیون گرایلی گؤزلرینی

                        کوچه لرده بیچدی

                          استفراغ

از لابه لای آجرهای آن ديوار قديمی ناله محکومين به مرگ به گوش می رسيد...